ettelaat newspaper

تاريخ خبر: شنبه 31مرداد 1388، یکم رمضان 1430، 22آگوست 2009، شماره 24548شنبه 31مرداد 1388، یکم رمضان 1430، 22آگوست 2009، شماره 24548

افطار سر سفرة گراني

پيشنهادي رسيد براي تهيه گزارش پيرامون گرانيِ مواد غذايي؛ و من هم استقبال کردم؛ در حالي ‌که دوست داشتم ـ هنگامي که همه نگاه‌هاي نگران، همواره به سمت پايتخت‌نشينان ‌است‌ـ اين گزارش، نگاه‌ها را به سوي فراموش‌شدگان: «روستانشينان محروم» بچرخاند.

کمتر کسي را، انديشهِ سفرهِ افطار و سحر روستانشينان است. کاش مي‌شد کاغذ و دوربين و ضبط‌ و خودکارم را در کيف مي‌انداختم و به دوردست‌ترين روستاهاي محروم مي‌رفتم و وامي‌داشتم‌شان که با واگويي درد برآمده از نداري، اندکي از بارِ گراني که بر گرده‌شان است، فرو بکاهند. ‏

نگاه به ماهو

هميشه نگاه‌هاي نگران، به وضعيت شهرنشين‌ها است، به ويژه پايتخت‌نشين‌ها؛ پس روستانشين‌ها چي؟

ما حتي نگران دهک(طبقه) متوسط شهري هم هستيم؛ ولي نگران روستانشينان نه. براي طبقه ميانه(متوسط) شهري دل‌ مي‌سوزانيم ‌که شتاب درآمدش، به پاي شتاب گراني نمي‌رسد و به ميزان افزايش گراني، درآمدش افزايش نيافته است؛ و از اين سخن‌ها... در حالي که بسياري از ندارها، در قلمروهاي دورافتادهِ روستايي زندگي مي‌کنند و بيش‌ترشان کشاورز‌ان تهي‌دستي هستند که براي فروش فرآورده‌هاي خود، حتي به يک بازار خوب دسترسي ندارند. آيا نمي‌دانيم افزايش بهاي موادغدايي، خانواده‌هاي کم‌درآمد روستايي را بيش از شهرنشينان ـ‌ در سکوتي دردناک‌ـ به سوي فقرِ فزون‌تر مي‌برد؟

کشور 100ميليوني

بيابان‌هاي کشور از چونيت(کيفيت) درخوري براي چراي دام برخوردار نيستند. زياديِ جمعيت کشور، به کاهش «تراز رفاه» انجاميده است. انفجار جمعيت، مردم را ـ‌ حتي در انجام کارهاي ساده زندگي‌شان‌ ـ دچار سختيِ فزاينده کرده است. براي نمونه: ناوگانِ فلج حمل‌ونقل شهري، جوابگوي انبوه جمعيت نيست و مردم در واگن‌هاي مترو، به سختي نفس مي‌کشند.

همين افزايش نفوس، سبب افزايش درخواست موادغذايي از شمار گوشت شده است؛ آن‌‌گاه، برخي ادعا مي‌كنند كه کشور ظرفيت جمعيت 100ميليوني را دارد.

رکورد شکني

اگر چه ورزش کشور مدت‌هاست رکوردي نشکسته است، ولي قيمت‌ها در ميدان‌هاي غذايي رکورد مي‌شکنند. در همين امرداد، نمودار نرخ‌ها، نشانگر رشد10 تا 15 درصدي مواد خوراکي است.

مانند پارسال ـ و هر سال‌ ـ مردمِ وازده از گرانيِ موادغذايي، دوباره چشم دوخته‌اند به خيزاب(موج) ‏

ديگري که از دور و در آستانه ماه رمضان، در حال پديدار شدن است. از هم‌اکنون نشانگرها، داستان از آن دارند که امسال، خيز اين سونامي، بسيار‏‎ ‎بالابلند است.

گوش قيمت‌ها، براي شنيدن دستورات مسئولان کر است و سر به هوا، راهِ سربالايي خود را مي‌روند. مردم نيز هر روز و در سکوت، گواه سير صعوديِ بهاي مواد خوراکي‌اند. زبانِ آمارِ غيردولتي نيز در خود، آميزه‌اي از تلخي و واقعيت دارد و داستان از آن که: قيمت گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، ميوه و شکر، از 10 تا 50 درصد فراز رفته است.

‏ماکيان

براي نمونه، همين ماکيان خانگي، گرچه خود پرواز بلد نيست ولي بهايش چنان پَر گرفته است(3000 و حتي 4000 تومان) که اين روزها دست کمتر کسي به آن مي‌رسد؛ اين در حالي‌ است که مرغ ـ‌ ‌هم به سبب سازگاري بيش‌تر با رژيم غذايي مردم و هم براي بهاي منصف‌تر خود نسبت به گوشت‌قرمز و ديگر پروتئيني‌ها‌- در ميان توده فرودست، خواهان بيشتري دارد و هرگونه فراز رويِ نرخ‌اش، کاهش مصرف پروتئين مردم را در پي خواهد داشت. ‏

چراغ قرمزِ گوشتِ قرمز

از قرمزشدنِ نرخ گوشت قرمز نيز، روي مردم به زردي گراييده است. کدام کارگر و کارمند مي‌تواند ران گوسفنديِ 13 هزار و500 ‏توماني بخرد؟

توزيع گوشت قرمز منجمدِ 4 هزار و600 توماني نيز نتوانسته است تاثيري بر کاهش گراني بگذارد. روند گراني‌، سبب شده است دامداران و گله‌داران ـ از روي ندانم‌کاري ـ دست به‏‎ ‎كشتار بره‌ها بزنند؛ که خود دامن‌زنِ گرانيِ بيشتر است. ‏

سبزي و ميوه ‏

‏در بازار تر‌بار، پياز با افزايش 26 درصدي خود، پيشتاز است. رئيس اتحاديه ميوه و سبزي تهران، از افزايش دو برابريِ بهاي ميوه در يک‌‏سال گذشته، خبر مي‌دهد. کارشناسان، نبود ذخيره‌سازي و توزيع نامناسب و نبود برنامه‌ريزي درازمدت را از سبب‌هاي افزايش قيمت ميوه‌ مي‌دانند.‏

نان

يارانهِ آردِ نان فانتزي و نان‌هاي حجم‌دار حذف شده و سببِ افزايشِ صددرصدي نان شده است؛ و اکنون، نان باگت فرانسوي و نان بربري فانتزي را به بهاي 500 تومان به دست مردم مي‌دهند؛ در حالي که تا پيش از حذف يارانه، نان باگت فرانسوي به عنوان «پرمصرف‌ترين نان فانتزي»، بهاي بيش از 200 تا 250 تومان نداشت. ‏

شکر

مسئول انجمن شيريني و شکلات از افزايش 50‏درصديِ قيمت شکر سخن گفته است؛ که مردم را به ويژه در ماه رمضان، در ‏فشار قرار خواهد داد.‏‏ بالاکشيدن 50 درصديِ بهاي شکر در تير و امرداد، مردم را مات کرد. بايد توجه داشت که فشار اين چنيني، تنها بر چاشت(صبحانه) مردم نيست؛ 45 درصد از بهاي تمام‌شده شيريني و شکلات را، قيمت شكر به خود اختصاص مي‌دهد و افزايش بها، رنجبران مشغول به کار در اين صنعت را نگران آينده کاري‌شان مي‌‌کند.‌

هر هفته...

چرخ اقتصاد كشور، دچار درنگ است و بيشتر کنش‌هاي اقتصادي، متوقف.

قيمت مواد غذايي، هر هفته افزايش مي‌يابد و بر سختيِ زندگيِ سخت، افزوده است.

براي مردم، کوشش براي خالي نبودن سفره، مدت‌هاست همراه با تنش روحي و جسمي بسيار است.‏

کارشناسان پيش‌بيني كرده‌اند با خيز بلند قيمت‌ها ـ ‌‌رخدادي که امسال نيز در آستانه ماه رمضان‌ به تکرار نشست‌‌ ـ برنامه مسئولان براي کنترل بازار موفق نباشد و نتواند توازني در قيمت‌ها ايجاد کند.

ارقام بانک مرکزي ‏

آنان‌که دارامندند ـ‌‌ و حتي در بحران اقتصادي نيز درآمد سرشار دارند ـ از گراني آسيبي نمي‌بينند. دستِ گران‌بهاي مواد غذايي، به گريبان فرادستان نمي‌رسد؛ اين شلاق تنها بر گردهِ کم‌درآمدها فرو مي‌آيد، که بخش بزرگي از درآمدشان (تا90 درصد) براي تهيهِ غذا از دست مي‌رود. ‏

به گزارش بانک مرکزي، در يک‎ ‎سال گذشته، مردم گواهِ رشدِ 100 درصديِ بهاي مواد خوراکي بوده‌اند؛ و اکنون 80 درصد حقوق‎ ‎ناچيز کارگران، هزينه خريد مواد غذايي خانواده مي‌شود. اين نسبت پارسال،47 درصد بود.

درويش‌تر شدنِ تغذيهِ درويشانه

ديرزماني‌ست سرپرست خانوار، ناچار شده است از آسايش خود بزند و براي آسايش خانواده‌، به سوي چند‌کاره شدن برود.

ولي دو ـ‌ يا ـ سه‌ نوبت کارکردن نيز جوابگو نيست و هربار، ديو گراني، بخشي از مواد خوراکي را از سفره خانه‌ها مي‌ربايد.

به گفته کارشناسان، اکنون مصرف سرانه مواد غذايي‏ مردم ايران، نسبت به ميانگين کشورهاي پيشرفته، در واپس قرار دارد.

براي نمونه: مصرف سرانه‎ ‎حبوبات مردم ايران، يک‌پنجمِ ميانگين مصرف آن کشورهاست؛ شير: يک‌سوم؛ ميوه‌وسبزي: يک دوم. ‏سرانه مصرف جهاني گوشت قرمز نيز، نزديک به12 کيلوگرم است؛ حال آن‌که در ايران، اين نسبت کمتر از 5 کيلوگرم برآورد شده است.

بي‌گمان، افزايش بها، به کاهش هرچه بيشتر سرانه مصرف گوشت مي‌کشد که پيامدهاي ويژه خود را خواهد داشت.‏اين در حالي است که مصرف نان مردم ايران،12 درصد بيش‌ از نياز طبيعيِ سالانه نان‎ ‎است.

با هر خيزاب گراني، گرايش مردم به سوي نان فزوني مي‌گيرد. روشن است که چيره‌شدن چنين تغذيه‌اي ـ‌ جايگزينيِ نان به جاي گوشت‌ ـ در آينده، چيزي مگر سوءتغذيه را در پي نخواهد داشت. ‏

گراني‌ کنوني، زماني رخ مي‌دهد که درآمدهاي نفتي دولت در اين سه ‌سال،‌ به 200 ميليارد دلار رسيده است و گرانيِ 100 درصدي، به سفره مردم آمده است.

تجربه نشان داده است تا زماني که نظام توزيع را متوليان مختلف هدايت کنند، افزون بر زيان ‌ديدن بخش توليد، ‌بازار توزيع و عرضه نيز دچار نابساماني خواهد بود و پديده‌هاي دلالي و قاچاق، بروز مي‌کند.‏‎ ‎

با نگاهي به نوسان‌هاي بازار گوشت قرمز و مرغ در اين سال‌ها، مي‌توان دريافت که واگذاريِ مسئوليت توزيع اين دو فرآورده پروتئيني به وزارتخانه‌اي مگر بازرگاني ـ‌ يعني وزارت جهاد کشاورزي‌ ـ افزون بر اين‌که تأثيري در ساماندهي بازار آن نداشته، که حتي موجب افسارگسيختگي قيمت‌ها شده است.

بي‌گمان، هر مسئوليتي در صورتي موفق خواهد بود که با مأموريت‌هاي مجموعه، همخواني داشته باشد.

قيمت گوشت گاو و گوساله در دو سال گذشته، نزديک به دو برابر شده است.‏‎ ‎وضعيت کنوني نشانگر آن است که از زمان جابه‌جاييِ مسئوليت تنظيم بازار ‌ـ ‌‌از وزارت بازرگاني به وزارت جهاد ـ نرخ قيمت گوشت و مرغ، نزديک به 50 درصد افزايش پيدا کرده است. اگر مسئوليت و ديده‌باني به وزارت بازرگاني سپرده مي‌شد ـ ‌‌‌با توجه به تجربه چندين ‌ساله‌ ـ شايد مي‌توانست با بکارگيري اهرم‌هاي گوناگون ديده‌باني، کمي از التهاب بازار بکاهد.

بلاگردان‌ها

مسئولان، خشکسالي،‌ کشتار زودهنگام دام، ‌وجود مراکز کشتار و قيمت‌گذاري سليقه‌اي دلال‌ها، نبود ديده‌‌باني (نظارت) درست بر واحدهاي فروش، ‌قاچاق گوسفند زنده، ‌گراني علوفه و بالابودن دستمزد نيروي کار را از شُوندهاي (علل) گران‌شدن بهاي گوشت واگو مي‌کنند. ‏

برخي حتي پاي آنفلوانزاي مرغي در استان‌هاي شرقي و جنوب‌شرقي را به ميان مي‌کشند و آن را در بالارفتن بهاي فرآورده‌هاي پروتئيني بي‌تأثير نمي‌دانند. برخي ديگر بر اين باورند که افزايش صادرات دام زنده به كشورهاي همسايه مانند عراق، سبب افزايش قيمت گوشت گوسفندي شده است.

پيش‌بيني‌ها

گرانيِ علوفه و نهاده‌هاي دامي نيز ماهيتِ خوشي به پيش‌بيني‌ها نمي‌بخشد و گمان مي‌رود قيمت‌ها در شهريور، بيش از اين پَر بکشد. گزارش بانک‌ مرکزي از افزايش 7 درصدي قيمت گوشت گوسفند مي‌گويد؛ و از افزايش 8 درصديِ بهاي گوشت گاو و گوساله.

توليدکنندگان مي‌گويند به سبب تأمين ‌نشدن تسهيلات موردنيازشان، کاري براي رفع نگراني مردم از دست‌شان ساخته نيست. ‏

تشکل‌ها مي‌گويند تا ابزارهاي مورد نياز در اختيارشان نباشد، ماندن بر سرِ پيمان‌شان براي کنترل و افزايش ‌نيافتن بهاي مرغ و گوشت، ميسر نخواهد بود.

اتحاديه مرغداران، يکي از اين ابزارها را تسهيلات براي تأمين نهاده مي‌داند، که پس از 7 ماه دوندگي و تنظيم ضمانت‌نامه، هنوز بانک براي پرداخت وام، اعلام آمادگي نکرده است. ‏

اتحاديه، همچنين خواهان آن است که در برابر تأمين نياز مصرف‌کنندگان و کنترل بها در ماه‌هاي پرمصرفي مانند رمضان، خدماتي به اتحاديه ارائه کنند که به تنظيم جوجه‌ريزي بپردازد و در توزيع مرغ، مسئوليت‌پذيري داشته باشد.‏

سازمان ميوه وتر‌بار

دکتر علي عفتي، مشاور شهردار و مديرعامل ميوه ‌و تر‌بار، در گفت‌وشنود با روزنامه ‌اطلاعات، از برنامه خود براي رفع برخي از نيازهاي مردم در آستانه ماه رمضان مي‌گويد:

«در واحد پشتيباني از مصرف‌کننده، به‌اندازه کافي، مرغ منجمدِ کيلويي2500 توماني دپو شده است و از هم‌اکنون و در همه روزهاي ماه‌رمضان، در ميدان‌ها توزيع مي‌شود.»دکتر عفتي پس از خواهش از مردم که مرغ گرانِ 3000 يا 4000 هزار توماني نخرند، مي‌افزايد: «مردم گوشت قرمز منجمد وارداتي کيلويي 5000 تومان را نيز نخرند و نگران کمبود گوشت قرمز نباشند، چون ما محدويتي در توزيع نداريم.»

مشاور شهردار، سپس به دانه‌‌ها مي‌پردازد و ادامه مي‌دهد: «افزون بر اين، مردم در ميدان‌هاي ما، به حبوبات، عدس و نخود با بهاي کمتر از نرخ بازار نيز دسترسي خواهند داشت.»

مديرعامل ميدان‌هاي ميوه و تر‌بار، سپس به دو برنامه نو‌ اشاره مي‌کند:‌ «برنامه ديگر ما ارائهِ سبزي پاك‌کرده خوردني و خورشي به بهاي1050 و 900 تومان است براي حفظ بهداشت محيط. براي کساني که ميوه درهم را نمي‌پسندند نيز ميوه با بسته‌بندي خوب در ميدان‌ها عرضه مي‌شود.»

***

هم‌اکنون ـ ‌‌هنگامِ ويرايشِ نهاييِ اين ‌گزارش ‌ـ همچنان خبرهاي گرانيِ بيشتر از راه مي‌رسد. هنگامي که يکي از تيترها را مي‌خواني ـ گراني300 درصديِ برخي از مواد غذايي ‌ـ مي‌ترسي؛ و ترس‌ات زماني فزوني مي‌گيرد که از زبان مسئولان، تنها گپ‌هاي تکراري بي‌تأثير مي‌شنوي.

ع‌ ـ ‌درويشي

codex24x

page05

ارسال خبر از طريق ايميل

نسخه مناسب چاپ

PDF صفحات روزنامه